Berlijnse Notities - Een avond (of twee) met Paul Auster

In Berlijn worden dromen waar en hartewensen vervuld. En altijd sneller dan je denkt. Afgelopen donderdag wist ik nog niet dat mijn all time hero Paul Auster naar Berlijn zou komen. Vandaag staat zijn warme, sympathieke blik voor altijd in mijn geheugen gegrift.
Soms ontgaat je wat bij zo‘n veelzijdig en groot aanbod. Je pluist niet meer altijd de complete cultuuragenda uit om te zien wat er allemaal te doen is. Zo kon het gebeuren dat we vrijdagavond laat pas ontdekten dat Amerika‘s grootste verhalenverteller Paul Auster, Berlijn zondag en maandag met een bezoek zou vereren om zijn nieuwe film en zijn nieuwe boek voor te stellen. Ik kon wel janken. Auster in Berlijn en ik niet erbij. Een nachtmerrie.
Maar dankzij mijn creatieve vriendin, die weet hoezeer mijn hart voor Auster slaat en die gewoon niet wilde accepteren dat dit alles zomaar aan mij voorbij zou gaan, zat ik zondagavond op rij vijf van het schitterende Babylon Mitte om The inner life of Martin Frost te zien. Na afloop van de film gaf Auster een half uur durend interview en signeerde hij boeken. Intelligent, warm en met een goed gevoel voor humor, maakte hij een onuitwisbare indruk op mij. Een schrijver zoals ik me een schrijver voorstel. Hij straalt een grote innerlijke rust uit, die me zoveel energie heeft gegeven dat het leven weer niet op kan. Ik had weke knieën toen ik met mijn boeken voor zijn signeertafel stond. Voor hij ze teruggeeft, kijkt hij je recht in de ogen en hoewel hij de meeste gezichten beslist snel weer vergeet, is dat een zeer persoonlijke en attente geste.
En alsof dat nog niet genoeg was, vonden we op de website van het Berliner Ensemble nog drie grijze stoeltjes voor de lezing maandagavond. Man in the dark werd afwisselend in het Engels (door Paul Auster zelf) en in het Duits (door Jan Josef Liefers) voorgelezen. De aanwezigheid van Liefers, die wij als Dr. Boerne in Tatort Münster al lange tijd geleden in ons hart hebben gesloten, was voor ons een extra verrassing. Op de vraag hoe hij de boeken van Paul Auster heeft leren kennen, vertelde hij dat het de titel van het boek In the country of last things was, die hem als Ossi had aangetrokken. Liefers meende zich te herinneren dat hij het boek had gejat, tot grote hilariteit van het publiek en Paul Auster, en is sindsdien een kritiekloze lezer geworden. Eén keer Auster, altijd Auster.
Hoe ik aan Auster ben gekomen en waarom hij mijn favoriete schrijver en één van mijn grootste helden is, wil ik graag nog een keer in een apart stukje schrijven. Op dit moment moet iedereen me maar op mijn woord geloven dat deze man tot de beste schrijvers in de wereld behoort en gewoon zijn boeken gaan lezen.



Aan te bevelen films waarvoor Paul Auster het script schreef:
Smoke van regisseur Wayne Wang met Harvey Keitel
Blue in the face van regisseur Wayne Wang met Harvey Keitel, Lou Reed, Jim Jarmusch, Madonna e.a.

Wie Paul Auster nog niet kent, kan ik de volgende boeken in het bijzonder aanbevelen:

Moon Palace
Leviathan
Mr Vertigo
The book of illusions

Zijn vrouw Siri Hustvedt schrijft net als Auster verschrikkelijk mooie boeken. In het het bijzonder kan ik What I loved aanraden.


© Balanda 28 september 2008

Berlijnse Notities - De waarheid heeft het zwaar bij Connie Palmen

Dinsdagavond was Connie Palmen te gast in het qua architectuur interessante Haus Hardenberg in Berlijn. Ze was even in de hoofdstad om voor te lezen uit haar nieuwe boek Lucifer en natuurlijk was ik erbij. Ik hou van Connie Palmen. Ze is mijn favoriete schrijfster. Ik vind echter niet alleen haar boeken geweldig, maar zie haar ook graag live. Met haar valt er altijd wat te lachen en daarnaast heeft ze veel interessante dingen te vertellen. Zo ook dinsdag.
Als eerste merkt ze op dat ze zich langzaam schaamt voor die eeuwige foto van haar die elke keer weer op de achterkant van haar boeken wordt afgedrukt (zie hieronder). Niemand herkent me nog, zegt ze. Die foto is minstens vijftien jaar oud. "Ik moet echt eens met mijn uitgevers gaan praten" zo meent Palmen. Dan zet ze haar bril op en slaat haar boek open.
Licht aangeschoten - die indruk heb ik tenminste - leest ze ongeveer een uur voor uit Lucifer. Het handelt over de componist Lucas Loos wiens vrouw Clara tijdens een vakantie in Griekenland in een metersdiepe afgrond valt en daarbij om het leven komt. Als snel wordt er door vrienden en familie wild gespeculeerd over de dood van Clara. Werd ze door Lucas vermoord, was het een ongeluk of betrof het zelfmoord? De waarheid is ontnuchterend.
Waarheid en werkelijkheid, daarom draait het in Lucifer vooral, en Connie Palmen weet daarover aansluitend nog een aantal interessante dingen te vertellen. Bijvoorbeeld dat de waarheid steeds verder weg raakt, naarmate je probeert haar te benaderen. We denken dat we door het plaatsen van een camera in het huis van Jan Smit, de waarheid over deze Nederlandse zanger ervaren. In werkelijkheid is niets méér geregisseered dan Real Life TV. Bestaat er eigenlijk wel zoiets als de waarheid? En is waarheid behalve iets moois, niet ook iets gevaarlijks? Terroristen en extremisten menen de waarheid in pacht te hebben, en we weten allemaal waartoe dat leidt. In Connie Palmen's boeken leidt de waarheid een moeilijk bestaan.
Uiteraard had ik net als bij Alexander Osang, een aantal boeken mee om te laten signeren. Niet allemaal, want een deel had ze tijdens een lezing in Valkenburg in 2004 al van haar handtekening voorzien. Een vriend die mee was schoof haar zijn boek als eerste toe en raakte met haar in gesprek. "Oh, wat leuk, Nederlanders", was haar reactie. Natuurlijk kon ik het niet laten om te vermelden dat ik net als haar uit Limburg kom. "Echt, oet wellek dörp?" vroeg ze. "Oet Hael" was mijn antwoord. "Jao, det is dun bie" was haar reactie. En dat is de waarheid.

Filmtip - The Diving Bell and The Butterfly

En omdat ik nu toch bezig ben, wil ik graag ook nog even de film The Diving Bell and The Butterfly onder de aandacht brengen.
Ooit van Locked-In-Syndrom gehoord? Ik kan alleen maar zeggen dat het mijn worst nightmare is. Mensen die aan dit syndroom leiden zitten opgesloten in hun lichaam, dat na een herseninfarct heeft besloten niet meer te functioneren. De vroegere Elle redacteur Jean Dominic Bauby geraakte in deze toestand en kon alleen nog met zijn linkeroog knipperen.
Over zijn leven gaat de film en ik kan niet anders zeggen dan dat het een waar meesterwerk is geworden. Het is geen documentaire, maar een speelfilm die is gebaseerd op het boek dat Bauby heeft geschreven tijdens zijn ziekte. Hij heeft zijn gedachten met het knipperen van zijn oog kenbaar gemaakt aan een dame van een uitgeverij. Zij begon met het opzeggen van het alfabet en hij knipperde met zijn oog zodra de juiste letter voorbij kwam. Ik vind het schier onvoorstelbaar dat iemand in een dergelijke toestand zoveel wilskracht kan tonen. Ik ben Bauby zeer dankbaar hiervoor, want zijn boek heeft een belangrijke boodschap voor iedereen. Het laat je anders naar de wereld kijken en maakt duidelijk dat geluk en gezondheid je waardevolste bezit zijn.
Vaak hoor je dat het boek beter is dan de film, of andersom. Niet bij The Diving Bell and The Butterfly. De film is eerder een aanvulling op het boek en weet je op ongelofelijke wijze mee te slepen in de claustrofobische wereld van Bauby. Er is geexperimenteerd met de camera om de kijker het gevoel te geven hoe het is, om maar met een oog te kunnen zien vanuit een starre, liggende positie. Artsen en verpleegsters vliegen van hot naar her en zijn soms maar half te zien, omdat ze zich deels buiten het blikveld van Bauby bevinden. Op andere momenten vult een gezicht het hele doek, omdat het slechts enkele centimeters van zijn gezicht is verwijderd.
Bauby stierf slechts enkele dagen nadat zijn boek verscheen. Toeval? Ik denk het niet. In het laatste hoofdstuk vraagt hij zich af of er op deze wereld een sleutel is die zijn duikersklok kan openen. Hij meent dat hij die sleutel ergens anders moet zoeken en maakt zich klaar om op zoek te gaan.



Mijn waardering: ★★★★★

★ prut ★★ gaat wel ★★★ aardig ★★★★ wow ★★★★★ top